الشيخ محمد الصادقي الطهراني
265
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
رهن مسألهى 583 - رهن كه گرويى در برابر وام بهمنظور اطمينان است برحسب كريمهى « وَ إنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإنْ أمِنَ بَعْضُكُمْ بَعضاً فَلْيُؤدِّ الَّذى أوْءْتُمِنَ أمانَتَهُ وَلْيَتَّقِ اللَّه رَبَّهُ . . . » ( سورهى بقره ، آيهى 283 ) كه در زمينهى وام و محكم كارى براى حفظ آن مىفرمايد : « اگر در حال مسافرت بوديد و نويسندهاى براى ثبت وامتان نيافتيد پس اينجا گروگانى دريافت شده است ، پس اگر بهيكديگر اطمينان يافتيد كسى كه امانتى گروگان نزد اوست بايستى امانتش را باز پس دهد و از خدايش بترسد . . . » كه اين حكم الزامى برگرداندن امانت در صورتى است كه صاحب امانت آن را پس از اطمينان مطالبه كند ، زيرا نگهدارى امانت دو صورت دارد و صورت سومش خيانت است ، و آن دو صورت يكى گروگانى و وثيقهاى است كه براى اطمينان حفظ وام نزد وامدهنده مىگذارند ، و ديگرى اين است كه كسى از شما بخواهد كه مالى را نزد خود بهعنوان امانت نگهدارى كنيد ، و در غير اين دو صورت اگر شما در امانت تصرف كنى يا نه ، نگهداشتن و حبس اين امانت خيانت است . بنابراين گرو گرفتن در صورتى جايز است كه چارهاى ديگر براى اطمينان بهحفظ وامى كه پرداختهاى در ميان نباشد ، و اگر هم گرويى گرفتى و سپس اطمينان حاصل كردى واجب است گرويى را بهگيرندهى وام بازگردانى مگر آن كه خود او - با موافقت شما - راضى باشد كه گرويى تا هر وقت مايل است نزد شما بماند . مسألهى 584 - چون گروگان امانتى است نزد وام گيرنده ، وى حق هيچگونه تصرفى در آن ندارد ، الّا در صورتىكه مالك اجازه تصرفى را بهاو بدهد ، زيرا گروگان مورد معاملهاى قرار نگرفته تا از حد تصرف مالكش بيرون رود ، و روى اين اصل مالك مىتواند هرگونه تصرفى در گروگان خود بكند ، مگر در صورتى كه از حالت گروگانى بيرون رود مثلًا خانهاى كه بهعنوان گروگان نزد شما گذارده حق تعمير و سركشى و امثال اين اعمال را دارد لكن حق فروش خانه يا سكونت يا اجاره دادن آنرا بدون اذن شما ندارد .